Tesla Model X: een 2,5-tons SUV die sneller is dan een sportauto

De Tesla Model X ziet er van buiten nog steeds opvallend uit, vooral dankzij die vleugeldeuren die bij het naderen van de sleutel als een trage vogel openslaan. De rest van het ontwerp is inmiddels wat gedateerd – het is sinds 2016 nauwelijks veranderd – maar de gestroomlijnde neus en het hoge, brede lichaam geven hem nog steeds een eigen gezicht. Op de parkeerplaats blijf je ernaar kijken, al is het vooral omdat je niet zeker weet of hij straks zijn deur in jouw portier zal slaan.

Binnenin is de eerste indruk vooral minimalistisch: een groot scherm, een stuurwiel met twee scrollwieltjes en verder weinig knoppen. Het panoramische dak dat tot ver boven de tweede zitrij doorloopt, geeft een ruimtelijk gevoel, maar het interieur oogt niet zo luxe als de prijs doet vermoeden. Het is functioneel, maar mist de warmte van een Duitse concurrent.

Op basis van de cijfers moet de Model X een bijzonder rijgedrag hebben. Met 2.510 kg leeggewicht is hij zwaarder dan vrijwel elke concurrent – beter dan slechts 4% van vergelijkbare auto's – en dat voel je waarschijnlijk in de besturing. Tesla heeft de luchtvering standaard, dus het rijgedrag zal comfortabel zijn, maar in snelle bochten zul je het gewicht onvermijdelijk voelen. De acceleratie is ronduit absurd: 0-100 in 3,1 seconden is sneller dan veel sportwagens, maar met zo'n massa is dat eerder een feestje voor de rechte lijn dan voor de bochten.

De besturing is naar verluidt direct maar niet heel communicatief, wat bij een elektrische SUV van dit formaat niet verrassend is. In de stad is de auto dankzij de hoge zit en het grote glasoppervlak goed te overzien, maar de enorme motorkap en brede wielkasten vragen om gewenning. Op de snelweg zal hij met 249 km/u topsnelheid – beter dan 77% van de concurrentie – moeiteloos mee kunnen, maar de echte kwaliteit ligt in het stille, serene cruisen.

De Model X is er in vijf smaken, van de 333 pk sterke 75D tot de 773 pk P90D – allemaal elektrisch en met vierwielaandrijving. De instapversie is al snel, maar de P100D met 680 pk en 0-100 in 3,1 seconden is de grote blikvanger. Dat vermogen plaatst hem in de top 3% van zijn klasse, en het koppel is zelfs beter dan 99% van de concurrentie. Toch is die acceleratie niet alleen maar feest: het geweldige trekkracht zal de banden en de ophanging zwaar belasten, en het verbruik zal bij sportief rijden fors oplopen.

De versnellingsbak is een eenversnellingsbak, zoals gebruikelijk bij Tesla. Dat betekent dat er geen schakelmomenten zijn en de acceleratie vloeiend verloopt, maar het zorgt ook voor een minder directe respons bij hogere snelheden. Voor dagelijks gebruik is de 75D waarschijnlijk de meest gebalanceerde keuze: nog steeds snel genoeg, maar met een lager gewicht en een gunstiger prijskaartje. De P100D is een statement, maar niet per se de verstandigste keuze.

De luchtvering van de Model X belooft veel comfort op lange ritten. De auto is extreem stil, mede omdat er geen verbrandingsmotor is, maar ook de aerodynamica is goed uitgewerkt. De stoelen zijn elektrisch verstelbaar en bieden voldoende ondersteuning, maar ze zijn aan de stevige kant – niet iedereen zal ze na drie uur nog even comfortabel vinden. De tweede zitrij is ruim, maar de derde rij is alleen voor kinderen of kleine volwassenen.

Het panoramische dak zorgt voor een licht en ruimtelijk gevoel, maar zonder zonwering kan het in de zomer behoorlijk warm worden. De klimaatregeling is verdeeld in drie zones, wat prettig is voor passagiers achterin, maar de ventilatieopeningen zijn wat ongelukkig geplaatst – je kunt de luchtstroom niet echt richten. Op slechte wegen zal het onderstel dankzij de luchtvering redelijk soepel blijven, maar de 22-inch wielen die vaak geleverd worden, maken het geheel wat stugger.

Het interieur van de Model X is minimalistisch tot op het bot. Het 17-inch centrale scherm domineert alles, en vrijwel elke functie – van spiegels tot airco – zit in het menu. Dat is wennen, want zelfs het stuurwiel heeft bijna geen knoppen; je bedient de richtingaanwijzers via knoppen op het stuur zelf, wat in het begin tot fouten leidt. De materialen zijn degelijk, maar niet uitzonderlijk: veel zwart kunststof en vegan leer, dat er strak uitziet maar niet het gevoel geeft van een auto van € 110.000.

Er zijn ook slimme details, zoals de enorme opbergruimte onder de middenconsole en de falcon wings die via sensoren de hoogte bepalen – al zijn die deuren vooral een feest voor de buren. De afwerking is wisselend; sommige panelen kloppen niet perfect, en na een paar jaar kunnen er kraakjes ontstaan. Het interieur is functioneel en ruim, maar het mist de verfijning van een Mercedes of Audi in deze prijsklasse.

De Model X is een van de ruimste EV's op de markt. De tweede zitrij biedt drie volwaardige zitplaatsen, en er is veel hoofd- en beenruimte. De derde rij is optioneel en alleen geschikt voor kinderen – met 2.510 kg leeggewicht is het ook een van de zwaarste auto's in zijn klasse, wat je merkt aan de laadcapaciteit: de kofferbak biedt 2.500 liter met alle stoelen neergeklapt, maar met zeven zitplaatsen blijft er weinig over. De falcon wings zijn spectaculair, maar ze hebben veel ruimte nodig boven de auto en kunnen in een parkeergarage niet open.

Instappen is dankzij de hoge instap redelijk eenvoudig, maar de deuren zijn zwaar en de elektrische bediening is soms traag. Het zicht naar voren is goed, maar de dikke A-stijlen en de kleine achterruit maken het manoeuvreren lastig – gelukkig zijn er camera's en sensoren. Parkeren is door de afmetingen een uitdaging, maar de automatische parkeerfunctie helpt, al werkt die niet altijd feilloos.

Tesla's technologie is nog steeds een van de beste in de industrie. Het infotainmentsysteem is snel en overzichtelijk, met over-the-air updates die de auto na verloop van tijd beter maken. De Autopilot is een van de meest geavanceerde rijhulpsystemen die je kunt krijgen, maar het is geen volledig autonoom rijden – je moet altijd alert blijven. De laadinfrastructuur van Tesla is uitstekend, met het Supercharger-netwerk dat in Europa goed verspreid is.

Toch kent de technologie ook nadelen. Het grote scherm is afleidend, en je moet vaak door menu's navigeren voor simpele functies. De spraakbesturing is verbeterd, maar werkt niet altijd even goed met Nederlandse commando's. De app is handig om de auto op afstand te bedienen, maar de afhankelijkheid van Tesla's servers kan soms tot frustratie leiden – als de server uitvalt, mis je sommige functies.

De Model X is geen efficiënte auto. Met een gewicht van 2.510 kg en een vermogen van 680 pk is het verbruik hoog – in de praktijk zul je rond de 25 kWh/100 km zitten, afhankelijk van je rijstijl. Tesla geeft geen officieel verbruik op, maar de actieradius is met de grootste batterij ongeveer 500 km, wat in de praktijk dichter bij 350 km ligt. Laden aan een Supercharger kost ongeveer € 0,30 per kWh, wat neerkomt op zo'n € 7,50 per 100 km – goedkoper dan benzine, maar duurder dan veel andere EV's.

De vanafprijs van € 110.300 is fors, en dat is zonder de opties die je eigenlijk wilt, zoals de grotere batterij of de zeven zitplaatsen. De wegenbelasting is momenteel nul voor EV's, maar dat kan veranderen. Onderhoud is beperkt omdat er geen olie of filters zijn, maar banden slijten snel door het gewicht en het koppel, en een setje kost al snel € 1.500. De waarde daalt ook sneller dan bij een vergelijkbare Duitse SUV, al is de vraag naar gebruikte Tesla's nog steeds hoog.