Cross up! bewijst dat een stadsauto geen 200 pk nodig heeft

De Cross up! is de stoerste versie van de up!-familie, maar laat je niet misleiden: dit is geen SUV. De verhoogde ophanging (ongeveer 15 mm) en de plastic dakrails en bumpers geven hem een avontuurlijk smoel, maar de proporties blijven die van een pure stadsauto: 3,54 meter lang, 1,65 meter breed, en een gewicht van nog geen 1.000 kg. Hij oogt speels, bijna alsof hij een mountainbike-uitje tegemoet gaat, maar dan een waar je niet mee door de modder hoeft te waden.

Vooral de details maken het verschil: de zwarte wielkastverbreders, de aluminium-look diffuser en de chique Cross-up!-badges. Het is een van de weinige auto's in deze klasse die er niet uitziet als een weggelopen koelkast. Het interieur is eveneens netjes voor dit segment, met een dashboard dat strak in elkaar zit, al blijft het hard plastic. De eerste indruk is positief, maar verwacht geen wonderen – dit blijft een instapmodel van Volkswagen, zij het met een extra dosis pit in het uiterlijk.

In de stad voelt de Cross up! zich als een vis in het water. Het lage gewicht van 992 kg en de korte wielbasis maken dat je moeiteloos door nauwe straten manoeuvreert en in parkeervakken glijdt waar een Golf nog drie keer moet steken. De besturing is licht maar niet gevoelloos, en de verhoogde ophanging zorgt voor iets meer veercomfort dan de normale up!, al blijft het geheel stevig. Op hobbelige kasseien voel je de impact, maar het wordt nooit oncomfortabel.

Op de snelweg is het een ander verhaal. Met 75 pk en 95 Nm moet je de motor hoog in de toeren houden om bij te blijven, en de 0-100-tijd van 14,9 seconden zegt genoeg. De auto is stabiel, maar harde wind en inhaalmanoeuvres vragen om vooruitziendheid. De remmen zijn goed doseerbaar, al is er weinig overcapaciteit – de cijfers liegen niet, dit is geen sportwagen. Het bochtengedrag is voorspelbaar: onderstuur bij het limiet, maar dat limiet ligt zo laag dat je er zelden komt.

De 1.0-liter driecilinder is het hart van de Cross up!, en met 75 pk en 95 Nm is het geen krachtpatser. De cijfers zijn sober: 0-100 in 14,9 seconden en een topsnelheid van 171 km/u. Dat klinkt traag, maar in de praktijk is de motor verrassend levendig, vooral onder de 60 km/u. Hij moet hoog toeren, maar dat doet hij met een karakteristiek driecilindergegrom dat niet onaangenaam is. Je moet alleen niet te veel verwachten van de acceleratie – in deze benchmark scoort hij beter dan slechts 2% van de concurrenten.

De 5AT-automaat (in de geteste versie) is een eenvoudige vijfbak zonder dubbele koppeling of moderne fratsen. Hij schakelt soepel maar traag, en bij het optrekken moet je geduld hebben. De handgeschakelde 5MT is sneller en ook nog eens iets zuiniger (4,7 vs 4,6 l/100 km – het verschil is minimaal). Voor stadsverkeer is de automaat echter een zegen, want je linkerbeen doet niets. Er is maar één motorkeuze, dus je hebt geen keuze – maar dat is voor dit segment prima.

De stoelen van de Cross up! zijn verrassend comfortabel voor een stadsauto. Ze bieden voldoende steun voor korte ritten en de bekleding met het Cross-logo ziet er leuk uit. De verhoogde ophanging absorbeert hobbels iets beter dan de normale up!, maar op lange afstanden word je toch geconfronteerd met de beperkte ruimte. Voorin is het prima, maar de achterbank is krap – twee volwassenen passen erin, maar dan moet de bestuurder wel zijn stoel wat naar voren schuiven.

Geluid is een ander punt: de driecilinder is duidelijk aanwezig bij acceleratie, en op de snelweg hoor je veel wind- en bandengeruis. Met 106 g/km CO2 en een verbruik van 4,6 l/100 km is hij zuinig, maar dat gaat ten koste van isolatie. De Cross up! is dus geen langeafstandsauto, maar voor dagelijks woon-werkverkeer en stadsritten is hij comfortabel genoeg. De airconditioning is standaard, en dat is in deze klasse geen luxe.

Het interieur van de Cross up! is een studie in eenvoud. Het dashboard is horizontaal en strak, met een groot, centraal geplaatste snelheidsmeter – een slim design dat ruimte laat voor een opbergvak voor de bijrijder. De materialen zijn hard plastic, maar ze voelen degelijk aan en de afwerking is netjes. Volkswagen heeft geen rare knoppen of onlogische indelingen verstopt; alles is waar je het verwacht. De stoelen zijn met een stoer stof bekleed en het Cross-logo op de dorpels is een leuke touch.

Ergonomisch is het goed, maar er zijn minpunten. De bediening van de ramen – in het dashboard, niet in de deur – is wennen, en de knoppen zijn klein. Het infotainment is eenvoudig, met een klein scherm dat vooral als radio fungeert. Geen groot navigatiesysteem, maar dat is voor een auto uit 2013 niet vreemd. Het interieur is dus niet premium, maar wel functioneel en overzichtelijk. Voor wie van design en sfeer houdt, is dit misschien te nuchter – maar daar is de up! nu eenmaal om bekend.

De Cross up! is een stadsauto, en dat merk je aan de cijfers. De kofferruimte bedraagt 252 liter, wat beter is dan slechts 9% van de concurrenten – dat is weinig. Voor een boodschappenkarretje is het prima, maar voor een gezinsuitje met kinderwagen wordt het krap. De achterbank is neerklapbaar, waardoor je meer ruimte krijgt, maar dan vervalt de zithoek. Instappen is makkelijk, vooral voorin; achterin moet je je bukken, maar dat is normaal in dit segment.

De hoge zitpositie – verhoogd door de Cross-uitvoering – geeft een goed overzicht, wat parkeren vergemakkelijkt. De spiegels zijn groot en de achteruitrijcamera ontbreekt, maar die heb je hier niet echt nodig. De draaicirkel is klein, ideaal voor stadsstraten. Het lage gewicht van 992 kg (beter dan 97% van de concurrenten) betekent dat je hem makkelijk in een parkeervak kunt duwen – mocht dat nodig zijn. Al met al is de Cross up! praktisch voor de stad, maar niet voor grote ladingen.

De technologische uitrusting van de Cross up! is bescheiden, maar voor 2013 niet verkeerd. Het infotainment is eenvoudig, met een klein scherm dat radio, bluetooth en een USB-aansluiting biedt. Het werkt vlot, maar de interface is ouderwets vergeleken met moderne systemen. Er is geen navigatie, maar dat kun je via je telefoon oplossen. De maps+more-app van Volkswagen was een optie, maar die is verouderd en niet meer relevant.

Rijassistentie is minimaal: geen adaptive cruise control, geen lane-assist, geen noodremfunctie. Je krijgt alleen ABS en ESP, wat standaard is. Het is dus geen auto voor wie geavanceerde technologie wil, maar de basis is goed. De auto is licht en klein, waardoor je niet veel hulp nodig hebt. Een parkeersensor was niet eens nodig, zo makkelijk is hij te parkeren. Kortom: technologie is niet de reden om deze auto te kopen, maar wat er is, werkt naar behoren.

Het verbruik van de Cross up! is een van zijn sterkste punten. De 5AT-versie noteert 4,6 l/100 km, wat beter is dan 79% van de concurrenten uit die periode. De CO2-uitstoot van 106 g/km is zelfs beter dan 88% van de concurrenten, wat hem in een gunstige belastingklasse plaatst. In de praktijk kun je met rustig rijden in de stad onder de 5 liter blijven, maar op de snelweg loopt het op tot 6 liter – nog steeds netjes.

Qua kosten is de Cross up! een interessante keuze. Hij is licht (992 kg), wat banden en remmen spaart, en het onderhoud is eenvoudig. De driecilinder is robuust, maar let op de distributieketting – bij dit soort motoren kan die problemen geven, al is het geen algemeen bekend mankement. De prijs als occasion is redelijk, maar de concurrentie is moordend: een Opel Karl of Vauxhall Viva biedt vergelijkbare waarde voor minder geld. Toch heeft de VW een sterk imago, wat de restwaarde ten goede komt.