Volkswagen up! 3-doors: klein, licht en lekker zuinig, maar geen sportwagen

De up! is een van de weinige auto's die er nog echt vrolijk uitziet zonder gênant te worden. Met zijn 3,54 meter lengte en hoge daklijn oogt hij als een opgewekte kubus, maar de verhoudingen kloppen - de wielen staan in de hoeken en de korte overhangen geven hem een bijna speels karakter. Het is geen designstatement, maar wel een auto die je met een glimlach bekijkt, vooral in een felle kleur.

Het interieur verraadt meteen de prijsklasse: hard plastic alom, maar wel netjes in elkaar gezet. Het dashboard is overzichtelijk en de grote snelheidsmeter met ingebouwde toerenteller (of beter: een verbruiksmeter) is typisch up!. Het voelt niet goedkoop aan, maar ook niet premium - het is gewoon eerlijk en functioneel, zoals een kleine VW betaamt.

Dankzij een leeggewicht van slechts 932 kg is de up! verrassend wendbaar. De besturing is licht maar niet gevoelloos, en in de stad draai je hem zo een parkeervak in. Op de snelweg merk je echter dat de wielbasis kort is: bij harde zijwind moet je corrigeren, en het weggedrag is niet zo stabiel als in een grotere auto.

Het onderstel is stug afgestemd, wat in bochten zorgt voor weinig overhellen, maar over hobbels kan het geveerdheid tekortkomen. De remmen zijn goed doseerbaar, al moet je bij een noodstop niet op wonderen rekenen met 75 pk en 95 Nm - de up! is geen racer, maar voor dagelijks gebruik is het prima.

De 1.0-liter driecilinder is het hart van de up! en levert in deze versie 75 pk en 95 Nm. Dat klinkt niet veel, en dat is het ook niet: de sprint naar 100 km/u duurt 13,9 seconden, waarmee je bij het stoplicht vrijwel altijd achterblijft. Toch is de motor niet onaangenaam - hij loopt redelijk rustig en het karakteristieke driecilindergezoem is eerder charmant dan irritant.

De 5-versnellingsbak schakelt nauwkeurig, al zijn de verhoudingen lang om het verbruik te drukken. De 5AT-automaat is een optie, maar die kost performance en maakt de up! trager - met 75 pk is handmatig schakelen de betere keuze. Er is ook een CNG-versie (EcoFuel) met 68 pk, die nog zuiniger is qua CO2, maar het aanbod aan tankstations is beperkt.

Qua prestaties zit de up! onderaan de ladder: hij scoort slechter dan 97% van zijn concurrenten op acceleratie en topsnelheid, maar dat is niet erg - het gaat hier om efficiëntie, niet om snelheid. De motor is prima voor de stad, maar op de snelweg moet je plannen om in te voegen.

De stoelen zijn vlak en bieden weinig zijdelingse steun, maar voor een stadsauto zijn ze redelijk comfortabel. De vering is aan de stevige kant, wat op lange ritten vermoeiend kan zijn - je voelt elke richel in het asfalt. Geluidsisolatie is niet het sterkste punt: wind- en bandengeruis dringen duidelijk binnen, vooral boven de 100 km/u.

Voor korte ritten is de up! prima, maar als je regelmatig lange afstanden rijdt, is dit niet de juiste auto. De achterbank is krap voor volwassenen, en de hoge instap is fijn, maar het comfort achterin is duidelijk secundair. Het is een auto die je neemt voor zijn zuinigheid en formaat, niet voor zijn comfort.

Het interieur is sober maar functioneel. Het plastic is hard en glanzend, maar de afwerking is degelijk - geen kraakjes of scherpe randjes. De bediening is eenvoudig: drie grote draaiknoppen voor de ventilatie, een simpele radio en een instrumentarium dat alles toont wat je nodig hebt.

Opvallend is het ontbreken van een toerenteller in het basismodel - in plaats daarvan zit er een schakelindicator die je vertelt wanneer je moet schakelen om zuinig te rijden. Dat past bij de filosofie van de up!, maar voor wie graag zelf controleert, is het even wennen. De opbergruimte is beperkt: er is geen centrale armsteun en de deurvakken zijn klein.

Het stuurwiel is in hoogte maar niet in diepte verstelbaar, wat voor lange bestuurders een compromis kan zijn. De positie is rechtop, zoals je in een stadsauto verwacht, en het zicht rondom is uitstekend - mede dankzij de dunne A-stijlen. Het is geen interieur om over naar huis te schrijven, maar het doet wat het moet doen.

De kofferbak biedt 252 liter, wat beter is dan de 1% van de concurrenten die slechter scoren, maar het is geen wonder: twee kleine koffers passen, meer niet. De achterbank is neerklapbaar (in één stuk), maar dan krijg je een oneffen laadvloer. Voor een boodschappenauto is het prima, voor een gezinsauto absoluut niet.

De up! is met zijn 3,54 meter lengte en 1,64 meter breedte ideaal voor de stad: je parkeert hem overal, en de draaicirkel is klein. Het instappen is gemakkelijk dankzij de hoge daklijn, maar de achterbank is alleen toegankelijk via de passagiersstoel die naar voren schuift - omslachtig maar werkbaar. Het zicht naar achteren is goed, al is de achterruit klein.

Het inzittendencomfort voorin is redelijk, maar de passagiersstoel is niet in hoogte verstelbaar, wat voor langere mensen een probleem kan zijn. De deuren zijn groot en openen wijd, wat het instappen vergemakkelijkt. Het is een auto die duidelijk is ontworpen voor stedelijke omgevingen, waar hij uitblinkt in wendbaarheid en parkeergemak.

De up! is uit een tijdperk waarin infotainment nog eenvoudig was. De standaardradio heeft een klein display en geen navigatie, maar er was een optioneel 'Maps & More'-systeem dat als losse unit op het dashboard klikte. Dat systeem is inmiddels hopeloos verouderd en werkt niet met moderne smartphones - laat dat zitten.

Rijassistentiesystemen zijn schaars: stabiliteitscontrole is standaard, maar dat is het wel zo'n beetje. Er is geen adaptive cruise control of lane assist - dat bestond simpelweg nog niet in deze klasse in 2012. De up! is geen technologisch hoogstandje, maar voor wie eenvoud zoekt, is dat geen probleem.

De bediening van de optionele telefoonvoorbereiding is omslachtig, en Bluetooth was niet standaard. Het is beter om je telefoon aan te sluiten via de aux-ingang, als je die al hebt. Kortom: de technologie is gedateerd, maar dat is niet verrassend voor een auto uit deze periode - en het houdt de prijs laag.

Met een officieel verbruik van 4,5 l/100 km voor de 75 pk-versie scoort de up! beter dan 88% van zijn concurrenten. In de praktijk zul je met een rustige rijstijl rond de 5,5 liter uitkomen, wat nog steeds netjes is. De BlueMotion-versies halen zelfs 4,1 l/100 km, maar die zijn alleen met de zwakkere 60 pk-motor leverbaar.

De CO2-uitstoot van 105 g/km is laag voor de periode, wat gunstig is voor de wegenbelasting. Het onderhoud is goedkoop, de banden zijn klein (165/70 R14) en de up! is betrouwbaar - typische VW-kwaliteit. De prijs van een tweedehands up! is relatief hoog voor zijn formaat, maar het degelijke imago rechtvaardigt dat enigszins.

De CNG-versie (EcoFuel) stoot nog minder CO2 uit (79 g/km), maar het beperkte tankstationnetwerk maakt het onpraktisch voor de meeste mensen. De automaat kost meer en verhoogt het verbruik licht, dus voor de laagste kosten kies je de handgeschakelde versie. Over het algemeen is de up! een voordelige auto om te rijden, maar de aanschafprijs is niet de laagste in zijn klasse.